Budynek Radisson Blu Hotel, Sopot jest budynkiem o czterech kondygnacjach nadziemnych oraz jednej podziemnej. Główne wejście do budynku znajduje się od strony ulicy Bitwy pod Płowcami. Budynek jest obiektem hotelowym z możliwością organizacji konferencji lub szkoleń. Na poziomie kondygnacji podziemnej znajdują się basen ze strefą spa oraz sala konferencyjna mogąca pomieścić 656 osób, a także garaż podziemny z 29 miejscami parkingowymi. W części nadziemnej (parter) zlokalizowane są sale restauracyjne, a także pokoje hotelowe. Pozostałe kondygnacje nadziemne spełniają wyłącznie funkcję hotelową.

Powierzchnia, wysokość i liczba kondygnacji

Parametry obiektu przedstawiają się następująco:

Powierzchni zabudowy: 2 734,2 m2

Powierzchnia całkowita: 19 313,3 m2

Ilość kondygnacji nadziemnych: 4

Ilość kondygnacji podziemnych: 1

Wysokość budynku: 17,50 m

Budynek kwalifikuje się jako średniowysoki.

Odległość budynku od obiektów sąsiedniej zabudowy

Najbliższy budynek to budynek hotelu, który znajduje się w odległości powyżej 8 m.

Parametry pożarowe występujących substancji palnych

W budynkach nie będą magazynowane lub przerabiane materiały niebezpieczne pożarowo.

Wyposażenie obiektu typowe dla przewidywanych funkcji.

Przewidywana gęstość obciążenia ogniowego

Gęstości obciążenia ogniowego nie określa się dla obiektu zakwalifikowanego do kategorii zagrożenia ludzi (ZL).

Kategoria zagrożenia ludzi, przewidywana liczba osób na najbardziej obciążonej kondygnacji i w poszczególnych pomieszczeniach

Budynek kwalifikują się do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL III i ZLV. W budynku może znajdować się ok. 1200 osób.

Ocena zagrożenia wybuchem pomieszczeń oraz przestrzeni zewnętrznych

W obiekcie nie występują pomieszczenia ani przestrzenie zagrożone wybuchem.

Podział obiektu na strefy pożarowe

- Strefa pożarowa Z1, obejmująca część wejściową, restauracyjną wraz z otwartą komunikacją w części środkowej kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL I + ZL III o łącznej powierzchni 2 320,4 m2

- Strefa pożarowa SP1, powierzchnia SPA na kondygnacji -1, kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL III o łącznej powierzchni 1449,0 m2,

- Strefa pożarowa BR1, obejmująca powierzchnię konferencyjną, kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL I o łącznej powierzchni 1102,9 m2,

- Strefa pożarowa H1, część hotelowa w osiach 6 – 25 kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL V o łącznej powierzchni 2675,3 m2,

- Strefa pożarowa H2, część hotelowa w osiach 30 – 44/45 kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL V o łącznej powierzchni 2483,5 m2,

- Strefa pożarowa H3, część hotelowa w osiach 44/45 – 61 kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL V o łącznej powierzchni 3803,4 m2,

- Strefa pożarowa G1, obejmująca garaż, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 733 m2,

- Strefa pożarowa G2, obejmująca strefę dostaw, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 235 m2,

- Strefa pożarowa ZP1, obejmująca zaplecze kuchenne, kwalifikowana do kategorii zagrożenia ludzi ZL III o łącznej powierzchni 665,3 m2,

- Strefa pożarowa S1, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 26,1 m2,

- Strefa pożarowa W1, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 17 m2,

- Strefa pożarowa K1, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 25,3 m2,

- Strefa pożarowa T1, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 156,5 m2,

- Strefa pożarowa T2, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 26,6 m2,

- Strefa pożarowa T3, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 78,7 m2,

- Strefa pożarowa T4, kwalifikowana do PM o gęstości obciążenia ogniowego do 500 MJ/m2, o łącznej powierzchni 66,8 m2,

- Na kondygnacji podziemnej wydzielono część techniczną.

Klasa odporności pożarowej budynku oraz klasa odporności ogniowej i stopień rozprzestrzeniania ognia elementów budowlanych

Elementy konstrukcyjne budynków wymagają klasy odporności pożarowej B. Elementy budynku są nierozprzestrzeniające ognia - NRO.

Oznaczenia w tabeli:

R - nośność ogniowa (w minutach), określona zgodnie z Polską Normą dotyczącą zasad ustalania klas

odporności ogniowej elementów budynku,

E - szczelność ogniowa (w minutach), określona jw.,

I - izolacyjność ogniowa (w minutach), określona jw.,

Klasa odporności ogniowej biegów i spoczników schodów - R 60, NRO

Samodzielne pomieszczenia mieszkalne wydzielone między sobą oraz od dróg komunikacji ogólnej przegrodami w klasie odporności ogniowej minimum EI 30. Pokoje mieszkalne zamknięte drzwiami EI 30.

Obudowa klatek schodowych ścianami i stropem w klasie odporności ogniowej minimum REI 60 oraz zamknięcie jej drzwiami w klasie odporności ogniowej minimum EIS 30.

Warunki ewakuacji, oświetlenie awaryjne (bezpieczeństwa i ewakuacji) oraz przeszkodowe

Z każdego miejsca w budynku, przeznaczonego na pobyt ludzi, zapewniono warunki ewakuacji, umożliwiające

opuszczanie strefy zagrożonej lub objętej pożarem.

Szybkie i bezpieczne opuszczenie strefy zagrożonej lub objętej pożarem, polegające na:

• zapewnieniu dostatecznej ilości i szerokości wyjść ewakuacyjnych,

• utrzymywanie drzwi ewakuacyjnych w sposób umożliwiający ich natychmiastowe użycie,

• zapewnienie właściwego oznakowania obiektu tablicami informacyjno-ostrzegawczymi

W celu umożliwienia przeprowadzenia sprawnej ewakuacji zabrania się:

1) składowania materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służącym ewakuacji,

2) zamykania drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie,

3) uniemożliwiania lub ograniczania dostępu do wyjść ewakuacyjnych,

4) stosowania na drogach ewakuacyjnych elementów wykończenia i wyposażenia wnętrz zmniejszających ich wymaganą szerokość.

Za przebieg ewakuacji do czasu przybycia jednostek ochrony przeciwpożarowej odpowiedzialne są osoby (osoba) wyznaczone przez pracodawcę do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników zgodnie z art. 2091 Ustawy Kodeks Pracy (Dz. U. z 1998 roku nr 21, poz. 94 ze zm.) spośród pracowników poszczególnych podmiotów użytkujących obiekt.

Przejście ewakuacyjne

Długość przejścia - jest to odległość mierzona od najdalszego miejsca w pomieszczeniu. w którym może przebywać człowiek do osi wyjścia z pomieszczenia służącego celom ewakuacji na drogę ewakuacyjną, zwanego też wyjściem ewakuacyjnym. Maksymalna długość przejścia ewakuacyjnego w pomieszczeniach zakwalifikowanych do kategorii ZL nie przekracza 40 m. Przedmiotowe długości przejścia prowadzą przez nie więcej niż przez trzy pomieszczenia.

Dojście ewakuacyjne

Długość dojścia ewakuacyjnego jest to odległość od wyjścia z pomieszczenia na drogę ewakuacyjną do wyjścia na zewnątrz budynku. Dopuszczalne długości dojść ewakuacyjnych w strefach pożarowych ZL I wynoszą 10 m przy jednym i 40 m przy dwóch dojściach.

Wyjścia ewakuacyjne

Wyjścia prowadzące bezpośrednio na przestrzeń otwartą albo bezpośrednio lub pośrednio na poziome lub pionowe drogi komunikacji ogólnej (drogi ewakuacyjne) otwierają się na zewnątrz.

Techniczne warunki ewakuacji

Ewakuację poziomą zapewniają korytarze, oddzielone od przylegających pomieszczeń ścianami.

Korytarze oznakowano znakami ewakuacyjnymi wskazujące kierunki ewakuacji. Wyjście ewakuacyjne prowadzi do odrębnej strefy pożarowej oraz bezpośrednio na zewnątrz budynku. Drzwi ewakuacyjne zostały oznakowane znakami informacyjnymi. Układ wyjść z budynku przedstawiony został na planie sytuacyjnym IBP.

Dobór urządzeń przeciwpożarowych w obiekcie, dostosowany do wymagań wynikających z przyjętego scenariusza rozwoju zdarzeń w czasie pożaru, a w szczególności stałych urządzeń gaśniczych, systemu sygnalizacji pożarowej, dźwiękowego systemu ostrzegawczego, instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, urządzeń oddymiających, dźwigów przystosowanych do potrzeb ekip ratowniczych.

W budynku występują urządzenia przeciwpożarowe.

• System Sygnalizacji Pożaru, - systemu sygnalizacji pożarowej, obejmującego urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, służące do samoczynnego wykrywania i przekazywania informacji o pożarze, a także urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych, wraz z monitoringiem do KM PSP w Sopocie,

• Dźwiękowego systemu ostrzegawczego, umożliwiającego rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych na potrzeby bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora,

• Instalacji wodociągowej przeciwpożarowej zawierającej hydranty wewnętrzne z wężem półsztywnym o nominalnej średnicy węża 25 mm i 33 w garażu,

• Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne,

• Przeciwpożarowy wyłącznik prądu,

• Urządzeń oddymiających klatki schodowe oraz pomieszczenia i drogi ewakuacyjne z pomieszczeń przewidzianych dla ponad 100 osób na kondygnacji -1.

Wyposażenie w gaśnice

Budynek wyposażony jest w gaśnice przenośne 2 kg środka gaśniczego na każde 100 m2 powierzchni obiektu.

Długość dojścia do gaśnicy (dobiegu) nie może przekraczać 30 m.

Do gaśnicy należy zapewnić dostęp o szerokości minimum 1 m. Lokalizację gaśnic przedstawiono w części graficznej opracowania – Plan rozmieszczenia gaśnic, urządzeń ppoż. i wyjść ewakuacyjnych.

Plan rozmieszczenia gaśnic, urządzeń ppoż. i wyjść ewakuacyjnych znajduje się w Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego.

Zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru

Budynek zabezpieczono w wodę do celów przeciwpożarowych w ilości 20 dm3/s. Zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru realizowane jest z dwóch hydrantów nadziemnych zlokalizowanych w ciągu ul. Bitwy pod Płowcami (w odległości 35 m i 42 m od budynku), a także z hydrantu znajdującego się na terenie przynależnym do hotelu w kierunku południowym w odległości ok. 30 m od budynku.

Drogi pożarowe

Drogę pożarową stanowi droga dojazdowa do obiektu z placem manewrowym zapewniająca dostęp do elewacji budynku. Droga przebiega wzdłuż dłuższego boku w odległości 5 m do 15 m od budynku.

SPOSOBY POSTĘPOWANIA NA WYPADEK POŻARU I INNEGO ZAGROŻENIA

1. Każdy kto zauważy pożar lub inne zagrożenie obowiązany jest natychmiast zaalarmować:

a) głosem lub innym dostępnym środkiem łączności osoby znajdujące się w zagrożonym obiekcie,

b) STRAŻ POŻARNĄ.

Wybrać numer 112

2. Po uzyskaniu telefonicznego połączenia ze Strażą Pożarną należy podać:

a) miejsce zdarzenia (w miarę dokładny adres, nazwa obiektu, instytucji, piętro),

b) rodzaj zdarzenia (np. pali się dach / kotłownia / szatnia - piętrowego budynku),

d) czy istnieje zagrożenie zdrowia i życia ludzi, oraz postępować wg poleceń dyżurnego Straży Pożarnej,

e) Po przekazaniu wszystkich danych poczekać na potwierdzenie przyjęcia informacji o zagrożeniu przez Dyspozytora służb ratowniczych.

Rozwój zdarzeń w czasie pożaru będzie następujący:

Rozprzestrzenianie się dymu spowoduje zadziałanie czujek Systemu Alarmu Pożaru i zasygnalizowanie zdarzenia w centrali sygnalizacji pożaru jako alarmu I stopnia. Personel po podjęciu wiadomości o pożarze dokona sprawdzenia zgodnie z adresem czujki. Po stwierdzeniu wystąpienia pożaru uruchomi ROP-a wywołując alarm II stopnia. Alarm II stopnia załączy się automatycznie przy braku reakcji obsługi przez okres 5 minut.

UWAGA!:

Czas T1 (na potwierdzenie przyjęcia alarmu) jest ustalony na 30 s.

Czas T2 (rozpoznania źródła alarmu) jest ustalony na ok. 5 minut

Wywołanie alarmu II stopnia spowoduje uruchomienie zaprogramowanych procedur:

- przekazanie za pośrednictwem UTA alarmu pożarowego do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Sopocie,

- uruchomienie DSO w strefie nagłośnienia, z komunikatem ewakuacyjnym nakazującym opuszczenie zagrożonej strefy pożarowej oraz na klatkach schodowych,

- uruchomienie DSO w pozostałych strefach – komunikat ostrzegawczy,

- wyłączenie wentylacji ogólnej (bytowej),

- zamknięcie ppoż. klap odcinających w obszarach strefie pożarowej objętej pożarem,

- zwolnienie blokad kontroli dostępu na drogach ewakuacyjnych,

- zjazd dźwigów na poziom 0 w strefie środkowej oraz pozostałych wind na poziom -1.

Ponadto:

- personel przeprowadzi ewakuację osób przebywających w budynku poprzez drzwi ewakuacyjne,

- ewakuacja odbywa się na zewnątrz oraz do odrębnych stref pożarowych na poziomie -1.

- w dalszym etapie przeprowadza się ewakuacje całego budynku,

- personel przystąpi do gaszenia pożaru w zarodku przy pomocy gaśnic oraz hydrantów wewnętrznych 25,

- personel, w przypadku takiej konieczności, wyłączy dopływ prądu za pomocą przeciwpożarowego wyłącznika prądu umieszczonego przy wejściu głównym do budynku,

- wyłączenie dopływu prądu spowoduje automatyczne załączenie się oświetlenia ewakuacyjnego,

- wyłączenie zasilania energetycznego budynku głównego za pomocą przeciwpożarowego wyłącznika prądu odbywa się wyłącznie ręcznie – na polecenie dowódcy akcji ratowniczo-gaśniczej,

- w przypadku wyłączenia prądu– windy zjadą do najbliższego przystanku,

- rozprzestrzeniający się pożar na kondygnacji spowoduje zadziałanie biernych zabezpieczeń przeciwpożarowych zainstalowanych w przejściach instalacyjnych.

- do ewakuacji wykorzystywać tylko oznakowane drogi ewakuacyjne. W czasie pożaru nie wolno korzystać z dźwigu windowego.

W przypadku wystąpienia alarmu II stopnia niezbędne jest unieruchomienie dźwigu windowego. Praca pożarowa dźwigu windowego polega na realizacji przez sterownik windy wcześniej ustalonego algorytmu po otrzymaniu sygnału z modułu instalacji SSP (np. sprowadzenie wind na parter lub kondygnację alternatywną i unieruchomienie z otwartymi drzwiami).

OBOWIĄZKI Z ZAKRESU OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ

Najemca jest odpowiedzialny za utrzymanie właściwych warunków ochrony przeciwpożarowej w wynajmowanej

powierzchni, a w szczególności za:

- utrzymywanie pomieszczeń w należytym stanie technicznym pod względem bezpieczeństwa pożarowego lub też egzekwowanie takiego stanu,

- zapewnienie konserwacji i okresowych przeglądów instalacji elektrycznych,

- uwzględnianie wymagań technicznych i ochrony przeciwpożarowej przy prowadzonych remontach i pracach modernizacyjnych,

- zapewnianie właściwego stanu technicznego dróg i wyjść ewakuacyjnych,

- zapewnienie przeprowadzenia szkolenia w zakresie ochrony przeciwpożarowej dla zatrudnionych w obiekcie,

- kierowanie akcją ewakuacyjną i ratowniczą w razie zaistnienia zagrożenia w obiekcie,

- zapewnienie zapoznania podległych pracowników (najemców) z postanowieniami niniejszej instrukcji.

- w stosunku do pracowników nie przestrzegających przepisów przeciwpożarowych i winnych zaniedbań w tym zakresie stosować sankcje służbowe i dyscyplinarne.

OBOWIĄZKI PRACOWNIKÓW

Wszyscy pracownicy obowiązani są do przestrzegania zakazów i nakazów dotyczących zabezpieczenia przeciwpożarowego obiektu, a w szczególności muszą:

- znać obowiązujące przepisy przeciwpożarowe w zakresie zapobiegania i zwalczania pożarów,

- umieć posługiwać się sprzętem gaśniczym oraz znać jego lokalizację w stosunku do swego stanowiska pracy,

- znać rozmieszczenie głównych / przeciwpożarowych wyłączników prądu,

- nie wnosić na teren obiektu materiałów pirotechnicznych i niebezpiecznych pożarowo.

- przestrzegać zakazu palenia tytoniu i używania ognia otwartego w pomieszczeniach budynku,

- przestrzegać zakazów:

o prowizorycznego instalowania urządzeń elektrycznych,

o dokonywania napraw urządzeń i instalacji elektrycznych o ile nie posiadają odpowiednich uprawnień,

o włączania jednocześnie do sieci kilku urządzeń elektrycznych powodujących przeciążenie instalacji elektrycznej,

o pozostawiania bez dozoru włączonych urządzeń, które nie przystosowane do pracy ciągłej.

Zapewniać dostęp do:

- drzwi i wyjść ewakuacyjnych, gaśnic i hydrantów,

- drzwi przeciwpożarowych,

- przeciwpożarowego wyłącznika prądu obiektu,

- nie składować na drogach ewakuacyjnych materiałów palnych oraz innych materiałów i przedmiotów ograniczających szerokość przejść ewakuacyjnych,

- brać udział w akcjach ratowniczych w przypadku pożaru lub innego miejscowego zagrożenia, podporządkowując się kierującemu akcją ratowniczą,

- informować bezpośredniego przełożonego o wszelkich nieprawidłowościach mogących być przyczyną

pożaru w obiekcie.

CZYNNOŚCI ZABRONIONE

W obiekcie oraz na terenach przyległych do niego jest zabronione wykonywanie następujących czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji:

1. użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikających z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia,

2. rozgrzewanie za pomocą otwartego ognia smoły i innych materiałów w odległości mniejszej niż 5 m od obiektu, przyległego do niego składowiska lub placu składowego z materiałami palnymi, przy czym jest dopuszczalne wykonywanie tych czynności na dachach o konstrukcji i pokryciu niepalnym jeżeli zostaną zastosowane odpowiednie, przeznaczone do tego celu podgrzewacze,

3. rozpalanie ognia, wysypywanie gorącego popiołu i żużla lub wypalanie wierzchniej warstwy gleby i traw, w miejscu umożliwiającym zapalenie się materiałów palnych albo sąsiednich obiektów,

4. składowanie poza budynkami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej materiałów palnych, w tym pozostałości roślinnych, gałęzi i chrustu,

5. użytkowanie elektrycznych urządzeń ogrzewczych ustawionych bezpośrednio na podłożu palnym, z wyjątkiem urządzeń eksploatowanych zgodnie z warunkami określonymi przez producenta,

6. przechowywanie materiałów palnych oraz stosowanie elementów wystroju i wyposażenia wnętrz z materiałów palnych w odległości mniejszej niż 0,5 m od:

   1. urządzeń i instalacji, których powierzchnie zewnętrzne mogą nagrzewać się do temperatury

przekraczającej 373,15 K (100°C).

b. linii kablowych o napięciu powyżej 1 kV, przewodów uziemiających oraz przewodów odprowadzających instalacji piorunochronnej oraz czynnych rozdzielnic prądu elektrycznego, przewodów elektrycznych siłowych i gniazd wtykowych siłowych o napięciu powyżej 400 V,

7. stosowanie na osłony punktów świetlnych materiałów palnych, z wyjątkiem materiałów trudno zapalnych i niezapalnych, jeżeli zostaną umieszczone w odległości co najmniej 0,05 m od żarówki,

8. instalowanie opraw oświetleniowych oraz osprzętu instalacji elektrycznych, takich jak wyłączniki, przełączniki, gniazda wtyczkowe, bezpośrednio na podłożu palnym, jeżeli ich konstrukcja nie zabezpiecza podłoża przed zapaleniem,

9. składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji lub umieszczanie przedmiotów na tych drogach w sposób zmniejszający ich szerokość albo wysokość poniżej wymaganych wartości określonych w przepisach techniczno - budowlanych [3],

10. składowanie materiałów palnych w pomieszczeniach technicznych, na nieużytkowych poddaszach i strychach oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach,

11. przechowywanie pełnych, niepełnych i opróżnionych butli przeznaczonych do gazów palnych na nieużytkowych poddaszach i strychach oraz w piwnicach,

12. zamykanie drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie w przypadku pożaru lub innego zagrożenia powodującego konieczność ewakuacji,

13. lokalizowanie elementów wystroju wnętrz, instalacji i urządzeń w sposób zmniejszający wymiary drogi ewakuacyjnej poniżej wartości wymaganych w przepisach techniczno - budowlanych [3],

14. wykorzystywanie drogi ewakuacyjnej z sali widowiskowej lub innej o podobnym przeznaczeniu, w której następuje jednoczesna wymiana publiczności lub użytkowników, jako miejsca oczekiwania na wejście do tej sali,

15. uniemożliwianie lub ograniczanie dostępu do:

a) gaśnic i urządzeń przeciwpożarowych,

b) źródeł wody do celów przeciwpożarowych,

c) urządzeń uruchamiających instalacje gaśnicze i sterujących takimi instalacjami oraz innymi instalacjami wpływającymi na stan bezpieczeństwa pożarowego obiektu,

d) e) wyjść ewakuacyjnych albo okien dla ekip ratowniczych, wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego,

Za nieprzestrzeganie przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej osoby takie mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności wg. odrębnych przepisów.